Osmanlı Padişahlarının Tılsımlı Gömlekleri

Netflix ekranlarında seyirciyle buluşan The Protector: Gerçek Muhafız: Hakan isimli Türk dizisinde “Tılsımlı Gömleklerin” konusu işlenmekte. Gündemde yer bulan bu dizi sayesinde insanlar “Osmanlı Döneminde Tılsımlı Gömlekler” hakkında birçok şeyi merak etmektedir. Bizde buradan esinlendik ve Tılsımlı Gömlekler hakkında sizler için bir makale hazırladık. Haydi buyurun bakalım.

Dünya tarihinde ön plana çıkmış birçok medeniyet, sihirli ya da tılsımlı olduğuna inandığı eşyalardan medet ummuştur. Tarih öncesi Çin’de krallar pelerinlerine tılsımlı olduğuna inandığı bazı kelimeler işlettirirler, Dünyanın bir diğer ucu olan İngiltere de ise eski çağlardaki Paganist krallar başlarına taktıkları taçlarına taptıkları tanrıların figürlerini işletir kutsal veya özel güçleri olduklarına inandıkları taşlardan ele geçirip taçlarına takarlardı. Kısacası tüm kültürlerde tılsımlı eşyalar görülmektedir.

Resim’in Kaynağı İSMEK
Tılsımlı Gömlekler

Tılsımlı Gömleklerin Osmanlıya Geçişi

Osmanlı’ya tılsımlı gömleklerin geçişi Bizans’dan geçtiği rivayet edilir. Osmanlı padişahlarının ayet, hadis. ebced ve sembollerle bezeli her biri üç-dört yılda tamamlanabilen ‘tılsımlı gömlekler’inin sırrı hâlâ çözülemiyor. Uzmanlar, gömleklere işlenen şifrelerin Osmanlı tarihine ışık tutacağına inanıyor. Osmanlı Padişahları ve Şehzadeler için dikilen gömleklerde nazardan ve kem gözden korunmak için, hastalıklardan karşı korunmak, çıkılan seferlerde ölümden korunmak için, yapılmıştır. Üzerine yazılan ayetlerde ona göre seçilmiştir. Örneğin nazardan korunmak için Nas ve Felak Sureleri, Savaşlarda ölümden korumak ve kazanmak için Fetih sureleri gibi sureler, Yasin suresinde görünmezlik ile ilgili olan bir bölüm var bu da çok fazla kullanıldığı görülmektedir.

III. Murad’a ait Tılsımlı Gömlek –
Resim’in Kaynağı İSMEK

Kuran-ı Kerim de her Peygamberin mucizelerinden bahsedilir. Bu mucizeleri her Müslüman toplum hedef olarak almıştır. Osmanlı toplumu da bunlardan biridir. Bu gömlekler her gün giyilmezdi. Kesinlikle yıkanmazdı! Birden fazla üretilirdi. Yazılan yazıların mürekkepleri camilerde biriken islerden elde edilirdi. Düşünsenize o camilerde yüzlerce hatta binlerce kişi ibadet edip dua ediyor. O dualar o islere o isler o mürekkeplere tesir ediyor. Manevi huzuru düşünün, ruhtaki sıkıntılar akıp gidiyor. İnançlı bir kimse için.Giyen kişiye iyi geldiği zaman güzelce muhafaza edilip kaldırılıyor. Tekrar hastalandığında ya da sefere gidileceği zaman kaldırıldığı yerden çıkarılıp tekrar kullanılıyor.

Resim’in Kaynağı İSMEK
Tılsımlı Gömlek

Gömlekleri Kim Yapardı ?

Gömleklerin yapımından müneccim başı denen kişiler sorumlu. Tılsımlı Padişah gömlekleri, ayet, dua, sembol ve şifreleri tespit edilir, işe başlamak için ‘eşref saati’ni hesaplayan müneccim, usta saray terzileri ve sonunda gömleği bezeyen nakkaşların yıllarca çalışarak ortaya çıkarttığı bir ürün. Kumaşlar çoğunlukla o zamanki adıyla Tonguzlu olan Denizli’den getiriliyor saraya. Denizli’nin kaliteli pamuğundan dokunan bezler, iç giyimi olarak tasarlanan tılsımlı gömlekler için bire bir. Hattatların kağıdı terbiye etmek için kullandığı aharlama yöntemiyle işlenmeye uygun şekle getirilen kumaşlar nakkaşlar atölyesinde şekillenmiş. Bir gömlek üzerinde 3-4 yıl uğraşılır şuan da gömleklerin pek azında kimin tarafından yapıldığı yazılıdır. Gömleklerin üzerine celi, sülüs, kufi yazıyla işlenen ayetler ve dualar kare, yıldız gibi geometrik şekillerin ya da Kadem-i Saadet, Süleyman Mührü, Zülfikâr, lale gibi anlamlı motiflerin içine yazılmış. İşlevsellik ve kalite bir yana estetik olarak da görenleri kendisinden alıyor.

Resim’in Kaynağı İSMEK
Başka Bir Tılsımlı Gömlek

Şuan Topkapı Sarayın da tek parça 87 adet tılsımlı gömlek var. Birkaç adet de parçalanmış tılsımlı gömlek bulunuyor. Tılsımlı gömlekleri hazırlayanların el kitabı olarak bilinen eser ise Şerafettin Musa’nın kitabı Davetname’dir ve 6 bölümden oluşur. Osmanlı Devlet’inde görev alan diğer önemli müneccimler ise Erzurumlu İbrahim Hakkı ve Hüseyin Efendi’dir. İbrahim Hakkı Efendi tarafından yazılan Marifetname adlı eser, dönem içinde öne çıkan psikolojik çalışmalar arasında yer alır. Hüseyin Efendi’nin ise bulunduğu tahminlerin olumlu sonuçlanmasıyla önemli işler başarmış ve büyük ganimetlerin kazanılmasına vesile olmuştur.

Tılsımlı Gömleklerdeki Detaylar – YouTube Kanalı Ramazan Dönmez

Koleksiyonun en eski tarihli gömleği Şehzade Cem’e aitsede kayıtlara göre yapılan ilk tılsımlı gömlek bu değildir. Üzerinde 30 Mart 1477 Pazar gecesi güneş koç burcunda 19 derecede iken saat 3’ü 57 dakika geçerek başlandığı-29 Mart1480 Salı gecesi güneş koç burcunda 19 derecede iken saat 12’yi 36 geçe bitirildiğine dair bir kitabesi vardır. Maalesef hiç giyememiştir.

Fatih Sultan Mehmed‘in Şehzadesi, Şehzade Cem’e ait tılsımlı gömlek –
Resim’in Kaynağı neoldu.com

Tılsımlı gömlekler üzerinde uzay betimlerine de sıkça rastlandığını belirtiyor. Çizimler, doğrudan uzayın bir kesitini ifade ettiği gibi yuvarlak gövdeli ve kuyruklu gök cisimlerini ve çoğunlukla tek yıldızları ifade eder. Bunlar, gökbilimleriyle uğraşan müneccimlerin, giyen kişinin etkili veya etkili olması istenen olayın uygun zamanı tespit etmesiyle ilgili çizimler olmalıdır. Bitkisel motiflerden servi ağacı, sonsuzluğu ifade eden bir semboldür. Giyeni uzun ömür dilemek için kullanıldığı düşünülür. Uzun, ince muntazam şekli ile bir bezeme motifi olarak da sanat eserleri üzerinde sıkça rastlanır. Gömlekler üzerinde rastlanan diğer bitkisel motifler bezeme amaçlı kullanılmıştır. 

Aziz Mahmud Hüdai’ye ait Tılsımlı Gömlek – Resim’in Kaynağı neoldu.com

Aziz Mahmut Hüdai’nin Gömleği

Aziz Mahmut Hüdai’ye ait olan bu tılsımlı gömlek örneği, şu an Aziz Mahmut Hüdai Türbesi’nde bulunmaktadır. Tılsımlı gömleklerin nerelerde sergilendiği, bu gömleklerin kimlere verildiğine dair bizlere fikir verebilmektedir. Şehir müzelerinde sergilenen gömlekler halktan kişilere, askeri müzede sergilenen gömlekler komutanlara, türbede sergilenen gömlekler ise din adamlarına ait olduğu bilinmektedir.

Tılsımlı gömlekler, üzerindeki yazı ve süslemelerle hat ve tezhip sanatında ulaşılan mertebeyi gösteren, dönemin sosyal yaşamını ortaya koyan, adeta birer konuşan tarih niteliğinde. Çözülemeyen şifreli kodlarıyla gizemini hâlâ koruyan bu sırlı giysiler, geçmişle günümüz arasında köprü kuran eşsiz bir kültür mirasıdır. 

Yararlanılan Kaynaklar;

www.ismek.ist

www.kutlubilgi.com

www.neoldu.com

www.beyaztarih.com

Daha detaylı bir kaynak isterseniz, Hülya Tezcan‘ın yazdığı Tılsımlı Gömlekler kitabını satın alıp okuyabilirsiniz.

Instagram hesabımızı takip etmeyi unutmayın !

Paylaş !

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir